वामन र तीन प्यारा पाइलाहरू

धेरै पहिलेको कुरा हो, बलि नाम गरेका एक राजा थिए। उनलाई आफूलाई भेट्न आउने सबैलाई उपहार दिन औधी मन पर्थ्यो। आफ्नो दरबारबाट कोही पनि खाली हात फर्कँदैनन् भनेर राजा बलिलाई निकै घमण्ड थियो। एक घमाइलो बिहान, वामन नामका एक प्यारा साना बालक दरबारमा आए। वामनको हातमा एउटा सानो काठको छाता थियो र अनुहारमा मिठो मुस्कान थियो।

राजा बलेले साना वामनलाई खुसीसाथ स्वागत गर्दै भने, 'बाबु, तिमीलाई जे मन लाग्छ त्यही माग! मणिरत्न, जमिन वा सिङ्गै सहर नै किन नहोस्!' वामनले बिस्तारै टाउको हल्लाए र मुस्कुराउँदै भने, 'मलाई टल्किने धन-सम्पत्ति चाहिँदैन। मलाई त मेरा तीन साना पाइलाले ओगट्ने जति मात्र जमिन चाहिएको छ।'

यति सानो माग सुनेर राजा बलि मज्जाले हाँसे। 'हुन्छ, म तिमीलाई तीन पाइला जमिन दिन्छु!' भन्दै राजाले वचन दिए। तर राजाको मुखबाट शब्द निस्कन नपाउँदै, वामन त ठूलो हुन थाले! उनी रुखभन्दा ठूला, पहाडभन्दा अग्ला र आकाशका सेता फुस्रा बादलहरूभन्दा पनि माथि पुगे।

आफ्नो पहिलो विशाल पाइलामै अजङ्गका वामनले सिङ्गै हरियो पृथ्वी ढाके! दोस्रो ठूलो पाइलाले उनले नीलो आकाश र ताराहरूले भरिएको अन्तरिक्ष ढाके। अनि वामनले मायालु नजरले तल हेर्दै सोधे, 'अब म मेरो तेस्रो पाइला कहाँ राखूँ?'

वामन वास्तवमै कति खास हुनुहुँदो रहेछ भन्ने कुरा बुझेर राजा बलेले धेरै माया र नम्रताका साथ आफ्नो टाउको झुकाए। 'कृपया हजुरको तेस्रो पाइला मेरो टाउकोमा राख्नुहोस्,' बलेले नम्र भई भने। वामनले राजाको सत्यनिष्ठा र ठूलो हृदयको कदर गर्दै आफ्नो गोडाले राजाको टाउकोमा सुस्तरी छोएर आशीर्वाद दिए। माया र नम्रता नै सबैभन्दा ठूलो खजाना हो भनेर सिक्ने दयालु राजाको सबैले जयजयकार गरे।