दुर्गा र हेपाहा राँगो

धेरै धेरै पहिले महिष नाम गरेको एउटा ठूलो, रिसाहा र हेपाहा राक्षस थियो। ऊ राँगोजस्तै जिद्दी थियो। ऊ गाउँ-गाउँ धम्धम् गर्दै हिँड्थ्यो र कराउँथ्यो, "भाग यहाँबाट! यो सबै मेरो हो!" सबै मानिस घर छाडेर भागे, कुखुराहरू पनि फरफराउँदै उडे।

आकाशका देवताहरू पनि चिन्तित भए। उनीहरू कपासजस्ता सेता बादलको पछाडिबाट चियाए। "ऊ कसैको कुरा सुन्दैन," उनीहरूले सानो स्वरमा भने। "अब के गर्ने?"

त्यसपछि देवताहरूलाई एउटा उपाय आयो। हरेक देवताभित्र एउटा विशेष उज्यालो थियो, रातो र नीलो, सुनौलो र सेतो। उनीहरू घेरा बनाएर उभिए र आ-आफ्नो शक्ति एकै ठाउँमा मिलाए। ती सबै उज्यालो घुम्दै-घुम्दै एउटै ठूलो, चम्किलो प्रकाश बने।

त्यही प्रकाशबाट ठूलो सुनौलो सिंहमा चढेर माता दुर्गा प्रकट हुनुभयो। उहाँका आँखा दयालु थिए, मुहारमा शान्त मुस्कान थियो, र उहाँका आठ वटा कोमल हातमा कमल, शङ्ख र सानो घण्टी थियो। "नडराओ," उहाँले बिस्तारै भन्नुभयो। "हामी सँगै उभिनेछौँ।"

नौ दिनसम्म महिष फुँफुँ गर्दै कराइरह्यो र धम्की दिइरह्यो। तर दुर्गा डराउनुभएन। उहाँ शान्त र साहसी भएर बस्नुभयो। दसौँ दिन महिष ठूलो सुस्केरा हाल्दै एउटा ढुङ्गामाथि थचक्क बस्यो, र उसको उपद्रो सकियो। सबै जना खुसी हुँदै आ-आफ्नो घर फर्किए।

त्यो दसौँ दिन जितको खुसीको दिन हो। नेपालमा यो दसैँ हो, जब हजुरबा-हजुरआमाले रातो टीका र हरियो जमरा लगाइदिनुहुन्छ, केटाकेटी लिङ्गे पिङमा माथि-माथि मच्चिन्छन् र आकाशभरि चङ्गा उड्छन्। भारतमा यो दशहरा हो, आतिशबाजी र ठूलो रावण दहनसहित। साहस र एकता भए कुनै पनि हेपाहा ठूलो हुँदैन।