गणेश र सानो मुसो
गाउँकै सबैभन्दा ठूला देवतालाई बोक्ने कोही चाहिएको थियो — र सबैभन्दा सानोले पन्जा उठायो।
गणेशलाई टाढा जानु थियो, र हिँड्न मन थिएन। "मलाई बोक्ने कोही चाहियो," उहाँले भन्नुभयो। तुरुन्तै एउटा हात्ती आयो, किनकि हात्ती बलियो हुन्छ। एउटा ठूलो सेतो साँढे आयो, किनकि साँढे स्थिर हुन्छ। एउटा अग्लो ऊँट आयो, किनकि ऊँट दिनभरि नरोकिई हिँड्न सक्छ। तिनीहरू बाटोमा एक लहरमा उभिए, आफैंसँग निकै खुसी हुँदै।
अनि गणेशको पाउनेर केही चल्यो। त्यो एउटा मुसो थियो। सानो खैरो मुसो, पछिल्ला खुट्टामा उभिएको, अगाडिका पन्जा जोडेको। "म बोक्न सक्छु," मुसोले भन्यो।
अनि त। हात्ती यति हाँस्यो कि बस्नै पर्यो। साँढे हाँस्दा घण्टी बज्यो। ऊँटले केतली उम्लेजस्तो आवाज निकाल्यो। "तिमीले?" हात्तीले भन्यो। "उहाँ त गाउँकै सबैभन्दा ठूला देवता हुनुहुन्छ। तिमी त उहाँको कानमै अटाउँछौ।" मुसो भागेन। तर्क पनि गरेन। जहाँको त्यहीं, एकदमै स्थिर उभिइरह्यो, र गणेशले के भन्नुहुन्छ भनेर पर्खिरह्यो।
गणेशले मुसोलाई एक छिन हेरिरहनुभयो। अनि भन्नुभयो, "हुन्छ। धन्यवाद।" र उहाँ चढ्नुभयो। यो कसरी मिल्यो भनेर कसैले राम्ररी बताउन सकेन। तर तिनीहरू हिँडे — र बाटोको अन्त्यमा यस्तो साँघुरो गल्ली थियो कि त्यहाँ न हात्ती, न साँढे, न त ऊँट नै छिर्न सक्थ्यो। मुसो बीचैबीच, नढिलो गरी, सिधै हिँड्यो।
तिनीहरू सबैभन्दा पहिले पुगे, र गणेशलाई सास पनि फुलेको थिएन। अनि त्यसैले, अहिले पनि, तपाईंले उहाँलाई देख्दा — ठूलो गोलो पेट र एउटा छोटो दाँतसहित — उहाँको पाउनेर कतै एउटा सानो खैरो मुसो हुन्छ, जान तयार। ठूला जनावरहरू गलत थिएनन्। गणेश साँच्चै ठूला हुनुहुन्छ, र मुसो साँच्चै सानो। तर तिनीहरूले नाप्ने कुरै अर्को थियो।
सानो हुनु र केही काम नलाग्नु एउटै कुरा होइन।
यो कथाबारे
स्रोत: गणेश, जो निकै ठूला हुनुहुन्छ, किन मुसो चढ्नुहुन्छ भन्ने बुझाउने भारतभरि भनिने लोककथा। यो कुनै एउटै पौराणिक प्रसङ्ग होइन — पुराणहरूले उहाँको वाहनलाई मूषिक भन्छन् तर यो कथा भन्दैनन्। यहाँ साना बालबालिकालाई भनिने रूप छ, जसमा मुसो आफैं अघि सर्छ र हाँसेकोमा कसैलाई गाली गरिँदैन।
