खबर ल्याउने काग

अयोध्या नजिकैको एउटा सानो गाउँमा कालु नाम गरेको एउटा काग बस्थ्यो। कालु कालो र चिल्लो थियो, साना चम्किला आँखा भएको। अनि कालु निकै कराउँथ्यो! "का! का!" ऊ हरेक बिहान कराउँथ्यो। "ए कालु," केटाकेटी हाँस्थे, "तँ त गाउँकै सबैभन्दा हल्ला गर्ने चरा होस्।"

एक बिहान कालु पहिलेभन्दा धेरै माथि उड्यो। टाढा, धेरै टाढा, एउटा लामो धुलाम्मे बाटोमा उसले तीन जना मानिस हिँडिरहेको देख्यो। धनु बोकेका एक राजकुमार, मीठो मुस्कान भएकी एक नारी, अनि छेउमै हिँडिरहेका एक भाइ। "उहाँ त भगवान् राम हुनुहुन्छ!" कालु छक्क पर्‍यो। "भगवान् राम घर फर्किँदै हुनुहुन्छ!"

कालु सकेसम्म छिटो पखेटा फट्फटाउँदै उडेर फर्कियो। ऊ आँगनको पर्खालमा बस्यो। "का! का! का!" ऊ पहिलेभन्दा चर्को स्वरमा करायो। केटाकेटीले माथि हेरे। "कालु त निकै खुसी छ," सानी मायाले भनिन्। "पक्कै कोही विशेष मान्छे आउँदै हुनुहुन्छ होला!" त्यसपछि एक दूत दौडँदै आए। "भगवान् राम दुई दिनपछि, तिहारको तेस्रो दिन घर आउँदै हुनुहुन्छ!"

सबैजना हतारहतार तयारीमा जुटे। केटाकेटीले आँगन सफा गरे। ढोकाहरूमा सयपत्रीका माला लगाए। माटाका साना दियोहरू लस्करै मिलाएर राखे। अनि कालु छानाबाट टाउको ढल्काएर हेर्दै मनमनै मख्ख पर्यो।

"कालुले हामीलाई सबैभन्दा पहिले भन्यो," मायाले भनिन्। "हामीले धन्यवाद भन्नुपर्छ।" उनले टपरीमा अलिकति सेतो भात राखिन्। एउटा चहकिलो सयपत्री फूल थपिन्। अनि कालुका लागि छानामा राखिदिइन्। "धन्यवाद, हल्ला गर्ने साथी," उनले बिस्तारै भनिन्। अनि कालुले एक-एक दाना खायो।

दुई दिनपछि, तिहारको तेस्रो दिन, दीपावली अर्थात् लक्ष्मीपूजामा दियोहरू बले। राम घर आइपुग्नुभयो। कालु उज्याला गल्लीहरूमाथि खुसीले कराउँदै उड्यो। कालुको यो कथा कल्पना गरेर लेखिएको हो। नेपालमा कागलाई सन्देशवाहक मानिन्छ। काग तिहारमा परिवारहरूले कागलाई खानेकुरा दिएर सम्मान गर्छन्। हाम्रो यो कथाले त्यही कृतज्ञता र मायालाई सम्झाउँछ।