साना रामको दयालु मन

घाम लाग्ने सुन्दर अयोध्या राज्य थियो। त्यहाँ साना राजकुमार रामलाई ठूला बगैँचाहरूमा खेल्न धेरै मन पर्थ्यो। उहाँका प्यारा साना भाइहरू, लक्ष्मण र भरत, सधैँ उहाँकै साथमा हुन्थे। उनीहरू कमलको पोखरीछेउ हाँस्दै र रङ्गीचङ्गी पुतलीहरू धपाउँदै खेल्थे। राम सधैँ आफ्ना भाइहरू खुसी र सुरक्षित रहून् भन्ने कुरामा ध्यान दिनुहुन्थ्यो।

एक दिनको रमाइलो दिउँसो, ती बालकहरूले काठका गुडाउने खेलौनाहरूसँग खेल्ने निर्णय गरे। राम त्यो खेलमा धेरै सिपालु हुनुहुन्थ्यो, उहाँले आफ्नो खेलौना अरूको भन्दा धेरै टाढा पुर्‍याउनुभयो। लक्ष्मणले खुसीले ताली बजाए, तर साना भरत भने अलि दुःखी देखिए। भरतलाई कम्तीमा एक पटक भए पनि जित्ने ठूलो रहर थियो।

रामले आफ्नो भाइको उदास अनुहार देख्नुभयो, अनि असाध्यै मायालु मुस्कान मुस्कुराउनुभयो। अर्को पालोमा, रामले आफ्नो खेलौनालाई बिस्तारै घकेल्नुभयो ताकि त्यो नजिकै रोकियोस्। भरतको खेलौना सबैभन्दा टाढा पुग्यो, र उनले खुसीले ताली बजाए। आफूले जित्नुभन्दा पनि भाइको अनुहारमा मुस्कान देख्दा रामलाई अझ धेरै खुसी लाग्यो।

त्यसै दिन अलि पछि, एउटा सानो भोको चरा भुर्र उडेर धुलाम्मे बाटोमा ओर्लियो। दरबारका अरू साथीहरू दौडेर अघि बढे। तर दयालु राम भने बिस्तारै कमलो घाँसमा घुँडा टेकेर बस्नुभयो। उहाँले आफ्नो कचौराबाट गुलियो रोटीको सानो टुक्रा निकाल्नुभयो र त्यो तिर्खाएको सानो चरालाई दिनुभयो। लक्ष्मणले आफ्ना ठूला दाजुलाई गर्वले भरिएका चम्किला आँखाले हेरिरहे।

साँझ पर्दै जाँदा पूरा दरबार न्यानो किरण र फूलहरूको मीठो बास्नाले गमगम बस्यो। टिमटिमाउँदा ताराहरूमुनि लक्ष्मण र भरतले रामलाई कसेर अङ्गालो हाले। उनीहरूलाई थाहा थियो, राम साहसी राजकुमार मात्र हुनुहुन्नथ्यो। उहाँ त संसारकै सबैभन्दा दयालु दाजु हुनुहुन्थ्यो। रामले उनीहरूलाई मायाले छातीमा टाँस्नुभयो, र उहाँको प्यारो मुस्कानले रातलाई अझै उज्यालो बनाइदियो।