राम र दस टाउके राजा

समुद्रपारि सुनौलो टापु लङ्कामा राजा रावण बस्थ्यो। मानिसहरू भन्थे, उसका दस वटा टाउका छन्। ऊ निकै चलाख थियो, मानौँ उसका सबै टाउका बुद्धिले भरिएका थिए। तर ऊ निकै घमण्डी पनि थियो, र कसैको कुरा सुन्दैनथ्यो।

एक दिन घमण्डले गर्दा रावणले एउटा ठूलो गल्ती गर्‍यो। उसले राजकुमारी सीतालाई टाढा लङ्काको आफ्नो बगैँचामा लग्यो। सीता फूल फुलेको रुखमुनि शान्त भएर बस्नुभयो र आकाशतिर हेर्नुभयो। "राम आउनुहुन्छ," उहाँले भन्नुभयो। "मलाई थाहा छ।"

रामलाई सीताको धेरै याद आयो। तर उहाँ एक्लै हुनुहुन्नथ्यो। भाइ लक्ष्मण, प्यारो साथी हनुमान, अनि बाँदर र भालुहरूको ठूलो सेना सहयोग गर्न आए। उनीहरूले हातैहात ढुङ्गा सार्दै समुद्रमाथि पुल बनाए।

लङ्काको सुनौलो ढोकामा रामले नम्र भएर भन्नुभयो, "कृपया सीतालाई घर जान देऊ।" उहाँले पटक-पटक अनुरोध गर्नुभयो। तर रावणले हात बाँध्यो र दसै वटा नाक माथि उचाल्यो। उसले मानेन।

अन्तमा सत्यले जित्यो, जसरी सधैँ जित्छ। रावणको घमण्ड सत्य र दयालु मनको अगाडि टिक्न सकेन। सीता रामकहाँ घर फर्किनुभयो, अनि चारैतिर न्यानो, खुसीको उज्यालो छायो।

त्यही जितको दिन हो विजयादशमी। नेपालमा दशैंमा केटाकेटीले टीका लगाउँछन्, चङ्गा उडाउँछन् र लिङ्गे पिङ खेल्छन्। भारतमा परिवारहरू आतिशबाजीसहित ठूलो रावण दहन हेर्छन्। चलाख भएर मात्र पुग्दैन, सत्य र दयालु मनले नै जित्छ।